Balkan turunda arabayı Saraybosna’dan kiralamıştım. Rota belli: Bosna’dan çıkıp Sırbistan’a geçeceğim. Sınır kapısına yaklaşırken içimde hafif bir heyecan var; hayatımda ilk kez bir kara sınırını kendi kullandığım araçla geçiyorum.
Pasaportu uzattım. Memur pasaporta baktı, bana baktı, sonra gülümseyerek tek kelime söyledi:
“Hediye.”
Önce anlamadım. Adam Türkçe mi konuştu? Konuştu. Belli ki bu kapıdan geçen Türklerden öğrendiği tek kelime bu ve sebebini tahmin etmek zor değil. “Hediye ver” deyip durdu. Ben de anlamamış gibi yaptım; en iyi bildiğim savunma yöntemi, null dönmek.
Arama faslı
Hediye çıkmayınca yüzündeki gülümseme gitti, prosedür geldi. Kenara çek, bagajı aç, kapıları aç. Kiralık arabada ne olacak ki? Valiz, birkaç şişe su, atıştırmalık ve torpido gözünde bir paket ıslak mendil.
Adam arabayı gerçekten aradı. Koltuk altlarına baktı, valizi karıştırdı, bagaj paspasını kaldırdı. Bir şey yok çünkü bir şey yok. Sonunda doğruldu, düşündü ve hayatımda duyduğum en mütevazı rüşvet talebiyle geldi: ıslak mendil paketini işaret edip “Alabilir miyim?” gibisinden bir hareket yaptı.
Aldı. Islak mendili aldı. Bariyer açıldı, ben Sırbistan’a girdim, o mendillerine kavuştu.
Seviye bu
Yolda giderken bir yandan gülüyorum, bir yandan düşünüyorum. Rüşvet çirkin bir şey; ama koca sınır kapısında koca üniformalı adamın bütün pazarlık gücünün bir paket ıslak mendile inmesinde trajikomik bir taraf var. Maalesef seviye bu.
Ben o gün iki şey öğrendim: birincisi, sınırda “anlamıyorum” bakışı evrensel bir para birimidir. İkincisi, Balkan turuna çıkarken yanınıza yedek ıslak mendil alın. Ne zaman gümrük vergisi olarak talep edileceği belli olmuyor.