Tayland’a gitmeden önce kafanızda bir Tayland vardır ve o Tayland’ı büyük ihtimalle sosyal medya kurmuştur: parti sokakları, turist tuzakları, ucuz eğlence klişeleri. Ben de o önyargının bir kısmıyla indim Bangkok’a. Birkaç gün sonra fark ettim ki internetin bana gösterdiği Tayland ile içinde yürüdüğüm Tayland aynı ülke değil.
Sokaktaki Tayland’da inanılmaz asil insanlar var. Asil kelimesini bilerek seçiyorum: kimse üstünüze gelmiyor, kimse sizi kazıklamaya çalışırken yakaladığınızda bile kabalaşmıyor, bir şey sorduğunuzda hafif bir eğilme, bir gülümseme ve sabırla yardım. Ses tonları alçak, tavırları ölçülü. Sosyal medyanın gürültüsüyle sokaktaki bu zarafet arasındaki fark, gittiğim ülkeler içinde en çok Tayland’da açıldı.
İşleri kadınlar yönetiyor
Birkaç gün sonra gözüme bir örüntü takıldı ve ondan sonra görmemek imkânsız hale geldi: Tayland’da işleri kadınlar yönetiyor.
Abartı değil, düz gözlem. Kaldığım otelin resepsiyonu ve yönetimi: kadın. Yemek yediğim lokantaların kasası ve mutfağın komutası: kadın. Pazarda tezgâhın başında pazarlığı yapan, parayı sayan, çırağa talimat veren: yine kadın. Dükkânlarda, eczanelerde, turlarda, nereye baksanız operasyonun beyni bir kadın.
Erkekler mi? Onlar da genelde direksiyonda. Taksi, tuk-tuk, motosiklet taksi; ulaşım kısmı büyük oranda erkeklerde. Yani kabaca bir iş bölümü var: kadınlar sistemi yönetiyor, erkekler paket taşıyor. Bir backend’ci olarak durumu şöyle özetledim: kadınlar application katmanı, erkekler transport katmanı.
Şaka bir yana, bir ülkede kadınların sosyal ve iş hayatında bu kadar görünür, bu kadar merkezde olması güzel bir manzara. Kimse bunu bir mesele olarak konuşmuyor üstelik; öyle olması gerektiği için öyle, o kadar.
Önyargıyı sınırda bırakın
Tayland dönüşü telefonuma baktım; algoritma bana hâlâ aynı klişe içerikleri öneriyordu. Ama artık işe yaramıyordu çünkü ben o ülkenin sokaklarında yürümüş, o insanlarla konuşmuştum. Sosyal medya bir ülkenin en gürültülü yüzde birini gösteriyor; geri kalan yüzde doksan dokuz, sabah tezgâhını açan, size yol tarif eden, akşam ailesiyle çorba içen insanlar.
Tavsiyem net: Tayland’a giderken önyargınızı pasaport kontrolünde bırakın. Zaten geri isteyen de olmuyor.