Odysseia

Dürüst olayım: bu kitabı Nolan filme çekiyor diye elime aldım. Motivasyonun kaynağı önemli değil, önemli olan okumuş olmak; ve iyi ki okumuşum.

Hikâye kabaca şu: Troya Savaşı bitmiş, herkes evine dönmüş, bir Odysseus dönememiş. Tanrı Poseidon'u karşısına aldığı için on yıl denizlerde süründürülüyor: tek gözlü dev Polyphemos, insanı domuza çeviren büyücü Kirke, şarkısıyla gemicileri kayalara çeken Sirenler, onu yıllarca adasında tutan Kalypso. Bu isimlerin hepsini bir yerlerden biliyordum ama kaynağından okumak bambaşka; yıllardır fragmanlarını izlediğim filmin kendisini nihayet görmüş gibi oldum.

Beni asıl yakalayan şey Yunan mitolojisinin tanrı anlayışı oldu. Bu tanrılar kusursuz değil; kıskanıyorlar, küsüyorlar, aralarında taraf tutup insanların hayatını satranç tahtasına çeviriyorlar. Athena Odysseus'u tutuyor, Poseidon batırmaya çalışıyor ve zavallı adam iki tanrının ofis siyasetinin ortasında kalıyor. Homeros'un kahramanı da öyle: Odysseus ne en güçlü ne en dürüst; kurnaz, yalancı, hata yapan ama pes etmeyen bir adam. Üç bin yıl önce kusurlu kahraman yazmışlar; biz hâlâ süper kahraman yazıp duruyoruz.

Bir de şunu fark ediyorsunuz: sonradan okuduğunuz her şey buradan iz taşıyor. Sirenler, Truva atı göndermeleri, 'odyssey' kelimesinin kendisi... Kitap bittiğinde edebiyatın büyük bir kısmının bu metne yorum satırı olduğunu düşünüyorsunuz.

Filmden önce mi sonra mı okumalı derseniz, ben önce okudum ve pişman değilim. Perdede olan biteni izlerken 'hah, burası' diyebilmek ayrı bir keyif. Filmle ilgili notum da rafın film tarafında.

Kime tavsiye ederim: Mitolojiye 'nereden başlasam' diyenlere. İsim listesi gözünüzü korkutmasın; hikâye sizi ilk fırtınada içine çekiyor.